De belangrijkste juridische termen bij erfrecht en verklaringen van erfrecht
Plaatsvervulling is geregeld in artikel 4:12 van het Burgerlijk Wetboek. Als een erfgenaam (bijvoorbeeld een kind) al is overleden vóór de erflater, nemen diens kinderen (de kleinkinderen van de overledene) zijn of haar plaats in. Afstammelingen van het kind, broer, zuster, grootouder of overgrootouder komen in de plaats van degene die niet meer kan erven. Plaatsvervulling treedt niet alleen op bij vooroverlijden, maar ook wanneer iemand onwaardig is om te erven, onterfd is of de erfenis heeft verworpen. Degenen die bij plaatsvervulling erven, worden staaksgewijs geroepen tot het erfdeel van degene wiens plaats zij vervullen. Bij testament kan worden afgeweken van de wettelijke regels van plaatsvervulling.
Vruchtgebruik is het recht om goederen of geld van een ander te gebruiken en daarvan de vruchten (bijvoorbeeld rente of huurinkomsten) te genieten. In beginsel gaat het alleen om de vruchten, maar in een testament kunnen ruimere bevoegdheden worden toegekend aan een vruchtgebruiker, zoals interingsbevoegdheid.
In een levenstestament worden regelingen getroffen en wensen vastgelegd voor het geval u wilsonbekwaam raakt, bijvoorbeeld door coma, alzheimer of dementie. Hiertoe worden doorgaans twee volmachten opgenomen: Een volmacht voor het behartigen van uw vermogensrechtelijke belangen, gebaseerd op artikel 3:60 BW Een volmacht voor uw medische belangen, gebaseerd op artikel 7:465 lid 3 BW Deze volmachten lopen ook na het intreden van wilsonbekwaamheid door, tenzij anders is bepaald.
Een bewindvoerder is de persoon die uw financiële zaken behartigt wanneer u dat niet meer zelf kunt. De bewindvoerder regelt samen met of namens u de financiële zaken en beheert het (toekomstige) vermogen. Na benoeming maakt de bewindvoerder een beschrijving van alle goederen die onder het bewind vallen en zorgt ervoor dat alles in stand blijft en goed wordt beheerd. Meer informatie vindt u in de brochure van de Rijksoverheid over curatele, bewind en mentorschap.
Het komt voor dat een kind juridisch een andere vader heeft dan de biologische vader. Wettelijk gezien heeft u alleen recht op de kindvrijstelling voor de erfbelasting als uw juridische vader overlijdt. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft echter bepaald dat ook een biologisch kind de kindvrijstelling en het lagere tarief (tarief I) mag toepassen (ECLI:NL:GHARL:2022:4050).
De kosten van een verklaring van erfrecht verschillen per notariskantoor. Let bij het vergelijken op de volgende punten: Zijn nalatenschapsvolmachten (boedelvolmachten) inbegrepen in het tarief? Worden er extra kosten berekend als niet alle erfgenamen bij de notaris langskomen? Kosten die doorgaans niet in het basistarief zitten: Opvragen van informatie bij gemeenten Opvragen en bestuderen van testamenten bij andere notariskantoren Legalisatiekosten Rechtbankkosten bij beneficiaire aanvaarding of verwerping Vraag direct online een verklaring van erfrecht aan en bespaar op onnodige kosten.
Bij het legaliseren van een handtekening zet u uw handtekening in het bijzijn van een notaris of een medewerker van het notariskantoor, terwijl u zich legitimeert. De notaris verklaart vervolgens dat u de handtekening daadwerkelijk heeft gezet. Dit voorkomt onenigheid over de echtheid van uw handtekening en beperkt de kans op misbruik. U kunt bij ieder notariskantoor terecht voor een legalisatie. Maak vooraf een afspraak en informeer naar de kosten, want deze kunnen per kantoor sterk verschillen.
Het Centraal Testamentenregister (CTR) is een database waarin geregistreerd wordt wie, wanneer en bij welke notaris een testament heeft opgemaakt. Het CTR biedt geen inzage in de inhoud van het testament, maar beantwoordt wel de vraag óf een overledene een testament heeft en bij welke notaris dit zich bevindt.
Een boedelnotaris heeft een regiefunctie bij de afwikkeling van een nalatenschap. De boedelnotaris begeleidt de erfgenamen bij alle juridische stappen die nodig zijn om de nalatenschap correct af te wikkelen.
In een testament legt u vast wie uw erfgenamen zijn en wie wat erft. Alleen via een testament kunt u afwijken van het wettelijk erfrecht. De notaris die het testament opstelt, meldt dit aan bij het Centraal Testamentenregister in Den Haag, zodat elke notaris na overlijden kan nagaan of er een testament is opgemaakt en waar het zich bevindt.